Goed Ventileren in Strijd Tegen COVID-19
Slechte ventilatie zorgt voor een onprettige leef- of werkomgeving en werkt de verspreiding van ziektekiemen in de hand. We weten dat het meten van CO₂ een goede indicatie is voor de mate van luchtverversing en pleiten dan ook voor het toepassen van deze vorm van monitoring in strijd tegen de verspreiding van COVID-19.

Maak het praktisch en begin met CO₂.

Als aanbieder van binnenklimaatmonitoring zien we dat er op dit moment veel discussie ontstaat over hoe de verspreiding van COVID-19 in gebouwen kan worden beperkt. De discussies in de wetenschap, politiek en in de praktijk gaan doorgaans niet over hetzelfde en hebben ook een ander doel. In deze blogpost geven we onze praktische benadering voor het kwantificeren en verbeteren van het binnenklimaat in strijd tegen de verspreiding van COVID-19.

Onze aanpak is mede tot stand gekomen door het raadplegen van wetenschappelijke inzichten maar heeft niet als doel daar inhoudelijk aan bij te dragen of iets aan toe te voegen. Het doel van onze aanpak is praktisch en laagdrempelig invulling geven aan de bestrijding van COVID-19, met methodes die door wetenschappelijke inzichten worden ondersteund.

Samenvattend

Omdat wij inmiddels honderden klimaatsensoren in verschillende type gebouwen hebben geplaatst, weten we dat het binnenklimaat in meer dan de helft van alle gebouwen te wensen over laat. Ook in relatief nieuwe gebouwen met goede ventilatiesystemen. Onze ervaring leert dat daar vaak iets aan te doen is door een aantal eenvoudige maatregelen.

Een hoge CO₂ waarde wordt gezien als aanwijzing voor de mogelijke ophoping van allerlei andere schadelijke organisme en stoffen en dat is ten tijde van COVID-19 onwenselijk.

CO₂ vertelt niet het hele verhaal maar is wel de meest praktische en (kosten)efficiënte manier om iets te kunnen zeggen over de kwaliteit van het binnenklimaat. Ons advies is daarom om actief (en real-time) CO₂ te meten om te kunnen bepalen of de huidige ventilatie in gebouwen voldoet. Hoe beter de ventilatie hoe korter verontreinigingen in de lucht blijven hangen. Met andere woorden: de CO₂ in een ruimte is een prima eerste indicatie voor de werking van de ventilatie. Op basis van die inventarisatie kunnen gericht stappen worden ondernomen om de ventilatie te verbeteren of nader onderzoek te doen naar andere vormen van verontreiniging in de lucht.

Waarom ventileren?

De binnenlucht in gebouwen wordt continu vervuild met o.a. chemische dampen uit meubels, stof uit tapijten, ozon uit printers en CO₂ uit onze adem. Luchtverversing is dé methode om binnenlucht te ontdoen van vervuiling. Dat is niets nieuws, juist daarom hebben we ventilatiesystemen. Bij goede ventilatie wordt de lucht in een ruimte voldoende snel vervangen door verse lucht, dat wil zeggen, lucht van buiten.

De vraag is echter hoe weet je of je voldoende ventileert?

In de praktijk gebruiken we doorgaans CO₂ als indicator voor de kwaliteit van het binnenklimaat. In scholen en kinderdagverblijven is dit de meest gebruikte parameter (Gezondheidsraad, 2010) maar ook in kantoorgebouwen zien we veel CO₂ gestuurde installaties. We weten echter dat CO₂ niet zoveel zegt over andere vormen van verontreiniging zoals vluchtige organische stoffen, schimmels, allergenen of ziektekiemen. Het kan zijn dat de CO₂ goed is maar andere vormen van verontreiniging klachten veroorzaken.

In wetenschappelijke publicaties en richtlijnen zien we dat CO₂ als indicator wordt gebruikt voor de mate van ventilatie. Hieruit komt naar voren dat CO₂ concentraties alleen een goede indicator zijn voor het ventilatievolume in geval van intensief gebruik van de ruimte (Jongeneel, Balen, Koudijs, Staatsen, & Houweling, 2009). Wanneer de CO₂ concentratie hoog is, is dit een aanwijzing dat allerlei stoffen zich kunnen ophopen in het binnenmilieu. CO₂ op zichzelf zorgt pas bij zeer hoge concentraties voor negatieve gezondheidseffecten.

Daarnaast weten we dat hoe beter de ventilatie is, hoe korter andere verontreinigingen in de ruimte blijven hangen (RIVM, 2020).

CO₂ is niet de enige belangrijke parameter voor een gezond binnenmilieu maar wel een goede eerste indicatie voor mogelijke andere vormen van verontreiniging. Een goed geventileerd gebouw vermindert de kans op verspreiding van COVID-19.

Meten is weten

Wij hebben jarenlange ervaring met het per ruimte meten van de luchtkwaliteit in kantoren, scholen en kinderdagverblijven. Daaruit blijkt dat het met de ventilatie niet altijd goed is gesteld. Soms komt dit door een verouderd ventilatiesysteem, soms doordat het slecht is afgesteld en soms omdat de (kantoor)indeling veranderd is. De meeste overschrijdingen van CO₂ zien we tijdens vergaderingen en soms structureel bij normaal gebruik. Vaak betreft dit oudere gebouwen, maar veelvuldig gaat het ook bij nieuw opgeleverde panden mis.

Onderstaand zien we daar een voorbeeld van. Na oplevering was men vergeten de ventilatie aan de schakelen. De bovenstaande grafiek laat de CO₂ waarde zien zonder ventilatie. In de tweede grafiek zien we het effect van het aanzetten van de ventilatie. Deze situatie komt vaker voor dan je zou denken. Zonder CO₂ monitoring zou men daar wellicht veel later achter gekomen zijn.

De praktische benadering

Om invulling te geven aan de uitdagingen rondom goed ventileren hebben we een stappenplan bedacht. Het doel van deze stappen is enerzijds om te valideren hoe het met de ventilatie gesteld is en anderzijds gericht om het binnenklimaat te verbeteren.

Stap 1. Meet CO₂

Het stappenplan begint bij het meten van CO₂.

Heeft u een probleem? Waar? En wanneer?

Stap 2. Richtlijn REHVA      

Naast het meten van CO₂ zijn er een aantal praktische zaken waar men ongeacht het huidige binnenklimaat mee aan de slag kan. De REHVA (The Federation of European Heating, Ventilation and Air Conditioning associations) heeft een praktische en wetenschappenlijk onderbouwde richtlijn opgesteld.

Enkele belangrijke punten uit die richtlijn:

  • Zorg voor voldoende ventilatie.
  • Pas waar nodig bedrijfstijden aan.
  • Schakel 's nachts en in het weekend de ventilatie niet uit, maar laat de systemen op lagere snelheid doordraaien.
  • Zorg voor extra spuiventilatie door ramen periodiek open te zetten (zelfs in mechanisch geventileerde gebouwen).
  • Schakel luchtbehandelingskasten die voorzien zijn van recirculatie naar 100% buitenlucht.
  • Inspecteer warmtewielen om er zeker van te zijn dat lekkages onder controle zijn.
  • Schakel indien mogelijk recirculerende afgiftesystemen (ventilatorconvectoren, inductie-units etc.) uit of zorg ervoor dat ze continu draaien.
  • Kies niet voor extra kanaalreiniging gedurende de pandemie.

Stap 3. Verbeter ventilatie waar nodig.

In veel gevallen moet je roeien met de riemen die je hebt. Er zijn echter verschillende praktische en organisatorische maatregelen die bijdragen aan een goed binnenklimaat. Hierbij ligt vaak de focus op de harde (technische) kant terwijl gedrag van gebruikers ook invloed heeft. Zo zien we bijvoorbeeld dat minimaal 50% van alle ventilatieroosters dicht staan en gebruikers geen idee hebben dat ventilatie bijvoorbeeld handmatig te schakelen is. Wat werkt is een ventilatieprotocol waarbij de gebruikers op de hoogte woorden gesteld van de mogelijke maatregelen en werking van de ventilatiesystemen.

Stap 4. Doe nader onderzoek of structurele aanpassingen aan de gebouwinstallatie.

Blijft het binnenklimaat slecht dan is er aanleiding om nader onderzoek te doen naar structurele aanpassingen aan de gebouwinstallaties.

Hulp nodig?

Met honderden sensoren en een kleine 100 gebouwen in onze portfolio hebben we bij Gydz ruimschoot ervaring met binnenklimaatmonitoring. We staan onze klanten bij met monitoring en advies en werken samen met ervaren installatieadviseurs. We helpen u graag het binnenklimaat van uw gebouwen in kaart te brengen en te verbeteren, in strijd tegen COVID-19.

Disclaimer
We willen bijdragen aan de publieke discussie over ventileren met behulp van de laatste, door de wetenschap geaccepteerde, inzichten. Dit is echter geen wetenschappelijke publicatie en/of poging bij te dragen aan de wetenschappelijke discussie.
Bronnen
Gezondheidsraad. (2010). Advies binnenluchtkwaliteit in basisscholen. Den Haag: Gezondheidsraad. Opgehaald van https://www.co2indicator.nl/documentatie/Binnenluchtkwaliteit-in-basisscholen.pdf
Jongeneel, W. Balen, E. v. Koudijs, E. Staatsen, B. & Houweling, D. (2009).

Ontdek onze diensten

Neem direct contact met ons op:

Neem contact op met
Cas

Laat je gegevens achter en we helpen je op weg!

Bedankt, we nemen spoedig contact op!

Oei, er ging iets mis!
Neem contact met ons op via
info@gydz.nl